Birtist í Blaðinu 22. júní 2006
Enginn dregur í efa nauðsyn þess að sátt ríki á íslenskum vinnumarkaði á næstu mánuðum og misserum. Eftir langvarandi tímabil mikils uppgangs og stöðugrar kaupmáttaraukningar hefur verðbólgan gert vart við sig svo um munar og allir eru sammála um að mikilvægasta verkefnið framundan sé að ná henni niður. Að því verki þurfa allir að koma, bæði atvinnulífið, verkalýðshreyfingin og stjórnvöld. Augljóst er að átök á vinnumarkaði við þessar aðstæður myndu gera viðfangsefnið illviðráðanlegt og því til mikils að vinna að koma í veg fyrir að slík staða komi upp.

Mikilvægt að ná sátt á vinnumarkaði

Í ljósi þessara aðstæðna var afar mikilvægt að Samtök atvinnulífsins skyldu eiga frumkvæði að því að aðilar vinnumarkaðarins settust niður nú á sumarmánuðum til að semja um breytingar í kjaramálum, með það að markmiði að tryggja áframhaldandi frið á vinnumarkaði. Það er líka ljóst að ríkisstjórnin hefur nálgast viðfangsefni sitt af alvöru og festu þótt auðvitað séu ekki allir á eitt sáttir um þær tillögur sem komið hafa fram af hennar hálfu. Frá upphafi var ljóst að ríkisstjórnin myndi með einhverjum hætti koma að þessum viðræðum, eins og iðulega gerist við gerð kjarasamninga, en athyglisvert er að á undanförnum dögum hefur verkalýðshreyfingin einkum beint kröfum sínum að henni, ekki síst með kröfum um verulegar skattkerfisbreytingar.

Tillögur ríkisstjórnarinnar í þessum efnum liggja nú fyrir. Fallist er á fjölmörg atriði sem aðilar vinnumarkaðarins hafa gert tillögur um en varðandi skattkerfisbreytingarnar þá var ekki fallist á kröfu verkalýðshreyfingarinnar um sérstakt skattþrep fyrir lægri tekjur. Þess í stað setur ríkisstjórnin fram áætlun um hækkun persónufrádráttar og þar með skattleysismarka. Verði áform ríkisstjórnarinnar að veruleika hækka skattleysismörkin reyndar enn frekar vegna lækkunar tekjuskattshlutfallsins um 1% um næstu áramót, enda ráðast skattleysismörk annars vegar af fjárhæð persónufrádráttar og hins vegar af hlutfalli tekjuskatts.

Vonbrigði varðandi tekjuskattinn

Það er hins vegar ekkert gleðiefni að ríkisstjórnin leggi til að almenna tekjuskattslækkunin um áramótin verði aðeins um þetta eina prósent en ekki tvö prósent, eins og ákveðið var með lögum haustið 2004. Sjálfstæðisflokkurinn lagði mikla áherslu á það í síðustu kosningum að tekjuskattshlutfallið yrði lækkað í áföngum um 4% á kjörtímabilinu en nái þessi áform fram að ganga verður lækkunin 3%. Hækkun persónufrádráttarins leiðir hins vegar auðvitað líka til þess að skattgreiðslur alls almennings lækka, þótt með öðrum hætti sé.

Við sjálfstæðismenn megum auðvitað að mörgu leyti vel við una þegar horft er til skattalækkana undanfarinna ára. Tekjuskattshlutfall hefur verið lækkað umtalsvert, eignarskattur og sérstakur tekjuskattur afnuminn, erfðafjárskattur lækkaður og samræmdur og fleiri breytingar gerðar til hagsbóta fyrir skattgreiðendur. Það er kannski einmitt þess vegna sem það veldur vonbrigðum nú að ríkisstjórnin telji nú nauðsynlegt í þessum viðræðum við aðila vinnumarkaðarins að hverfa frá hluta tekjuskattslækkunarinnar. Lækkun skatthlutfalla er langtímaaðgerð í þeim tilgangi að minnka þann hlut sem ríkið tekur til sín af sjálfsaflafé fólks. Sú tillaga sem ríkisstjórnin hefur nú kynnt varðandi tekjuskattinn leiðir til þess að okkur mun eitthvað seinka á þeirri leið. Við höfum stigið mörg skref fram á við í þessum efnum á kjörtímabilinu – en förum nú eitt til baka.