Birtist í Blaðinu 24. ágúst 2006
Fyrr í vikunni átti sér stað í fjölmiðlum dálítið sérstök umræða um samstarf stjórnarandstöðuflokkanna. Fram hafði komið að Steingrímur J. Sigfússon og Ingibjörg Sólrún Gísladóttir hefðu í sumar átt viðræður um aukið samstarf milli flokka sinna og höfðu ýmsir áhuga á að vita hvort í því fælust einhver áform um kosningabandalag fyrir næstu kosningar.

Farið undan í flæmingi

Síðastliðinn mánudag mættu svo formennirnir tveir í umræður á NFS þar sem stjórnandinn spurði um þessi áform. Segja má að þau hafi bæði slegið úr og í þegar þeim var stillt upp við vegg með þeim hætti. Bæði tóku auðvitað fram, eins og vænta má af stjórnarandstæðingum, að markmið þeirra væri að koma núverandi ríkisstjórn frá völdum. Einnig vísuðu þau bæði – með augljósri velþóknun – til kosningabandalags vinstri flokkanna í Noregi, sem fleytti þeim inn í ríkisstjórn á síðasta ári. Á hinn bóginn lögðu bæði kapp á að tóna niður umræður um samtöl sín í sumar og áform um frekara samstarf, án þess þó að útiloka það. Bæði gerðu hins vegar mikið úr því að Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur væru að splæsa sig fastar saman, sem er svipaður söngur og heyrðist fyrr í sumar, þegar stjórnarandstæðingar – einkum Samfylkingarmenn – töldu það stórpólitísk tíðindi að sjálfstæðismenn skyldu ekki nýta tímabundinn forystuvanda framsóknarmanna til að slíta stjórnarsamstarfinu og knýja fram kosningar. Á vinstri væng stjórnmálanna virðist það nefnilega ekki vera siður að standa með samstarfsmönnum sínum þegar illa stendur á hjá þeim.

Samkeppni – ekki samvinna

Nú er ekkert óeðlilegt við það að forystumenn flokka í stjórnarandstöðu ræði saman og eigi samstarf um hitt og þetta. Það hefur áður verið gert bæði hérlendis og erlendis með misjöfnum árangri. Skemmst er að minnast þess að fyrir upphaf haustþings 2004 blésu forystumenn stjórnarandstöðuflokkanna þriggja til mikils blaðamannafundar til að kynna áform sín um samstarf og samvinnu á Alþingi. Uppskeran varð þó heldur rýr, því þessi mikla samstaða skilaði sér bara í einu sameiginlegu þingmáli. Ekki varð vart við samstöðuna að öðru leyti, enda einkenndust þingstörfin eins og venjulega af samkeppni þingmanna þessara flokka um að vekja athygli á sjálfum sér. Á síðasta þingi var samstaðan litlu meiri, nema hvað stjórnarandstaðan stóð saman um málþóf í tveimur málum, vatnalagafrumvarpi og frumvarpi til breyttra laga um RÚV. Flokkarnir gátu með öðrum orðum sameinast um að koma í veg fyrir að þessi mál fengju afgreiðslu en samstaðan náði hins vegar ekki til efnisþátta þeirra – ekki frekar en í flestum öðrum stærri málum þingsins.

Það er raunar eins og Samfylkingin hafi mestan áhuga á samstarfi við hina stjórnarandstöðuflokkanna þegar verst stendur á hjá henni sjálfri. Það skýrir kannski þau viðbrögð talsmanna hennar nú, að útiloka ekkert í þessu sambandi. Þegar útlitið er bjartara og niðurstöður kannana hagfelldar, er Samfylkingin hins vegar tregari til að tengja sig minni flokkunum. Þannig var það fyrir síðustu alþingiskosningar þegar Vinstri grænir reyndu árangurslaust að fá Ingibjörgu Sólrúnu til að lýsa yfir vilja til myndunar vinstri stjórnar og sama var uppi á teningnum fyrir sveitarstjórnarkosningarnar í vor þegar Samfylkingin vildi bjóða fram í eigin nafni sem víðast til að sýna styrk sinn. Í báðum tilvikum gáfu kannanir til kynna yfirvofandi stórsigur Samfylkingarinnar, en þegar upp var staðið varð eftirtekjan mun rýrari. Hugsanlega er myndin breytt í dag þegar Vinstri grænir virðast vera að sigla upp að hliðinni á Samfylkingunni í hverri könnuninni á fætur annarri.