Birtist í Blaðinu 31. ágúst 2006
Í Fréttablaðinu í gær birtist grein eftir Þorvald Gylfason prófessor um stöðu nágranna okkar og frænda á Írlandi. Hann vekur meðal annars máls á örum efnahagslegum framförum þar í landi á undanförnum árum enda hlýtur það að vekja athygli hvernig Írum tókst á undraskömmum tíma að verða ein ríkasta þjóð Evrópu og heimsins alls eftir að hafa verið meðal þeirra fátækustu í hinum vestræna heimi allt fram á áttunda áratug síðustu aldar.

Opnað fyrir fjárfestingar og viðskipti

Þorvaldur getur þess réttilega að til þess að skapa skilyrði fyrir þessum framförum hafi Írar þurft að kasta af sér þeim hlekkjum hugarfarsins, sem langvarandi nýlendustjórn Breta hafi lagt á þá og nefnir að með aðild landsins að Evrópusambandinu 1973 hafi hjólin verulega farið að snúast og svigrúm skapast til umskipta heima fyrir. Stjórnvöld hafi hætt að einblína á landbúnað og farið að búa í haginn fyrir iðnað, verslun og þjónustu. Loks getur hann þess að ríkisstjórnir landsins hafi breitt út faðminn á móti erlendum fyrirtækjum, sem laðast hafi af landinu meðal annars vegna þess að Írar tali ensku.

Skattalækkanir á atvinnulífið

Allt eru þetta réttar athugasemdir, svo langt sem þær ná, en til að skilja árangur Íra er nauðsynlegt að huga nánar að nokkrum þáttum. Þannig má nefna, að Evrópusambandsaðildin var Írum vissulega mikilvæg – til skamms tíma vegna þess að þeir fengu sem fátæk þjóð ríflega styrki úr sjóðum sambandsins en til lengri tíma vegna þess að þar með urðu þeir hluti af innri markaði sambandsins og hindrunum í viðskiptum var rutt úr vegi. Aðild að ESB hefði hins vegar ekki skilað þessum mikla efnahagslega árangri nema vegna þess að stjórnvöld gripu til ýmissa annarra ráðstafana til að bæta skilyrði atvinnulífsins í landinu. Í því sambandi er óhætt að fullyrða að stórfelldar skattalækkanir, einkum á fyrirtæki en einnig á einstaklinga, hafi riðið baggamuninn. Það var nefnilega einkum með afar hagstæðu skattaumhverfi sem írsk stjórnvöld breiddu út faðminn á móti erlendum fyrirtækjum þótt notkun hinnar ensku tungu hafi heldur ekki spillt fyrir. Írar sáu nefnilega að til að styrkja stöðu sína í alþjóðlegri samkeppni var mikilvægt að bjóða betur í skattamálum heldur en gekk og gerðist í nágrannalöndunum og árangur þeirra var meiri en jafnvel bjartsýnustu menn þorðu að vona.

Ísland – Írland

Það var á sömu forsendum og hjá Írum að ríkisstjórnir Davíðs Oddssonar fóru út í miklar skattalækkanir á atvinnulífið í landinu. Það var ekki út af neinni sérstakri góðsemi í garð fyrirtækjanna eða eigenda þeirra heldur til þess að efla atvinnulífið og tryggja þar með grundvöll góðra lífskjara og velferðar í landinu. Þetta hefur tekist bæði á Íslandi og Írlandi. Bæði löndin bjóða í dag upp á hagstætt skattaumhverfi fyrir fyrirtæki, sem á ríkan þátt í því að atvinnulíf stendur í blóma og kaupmáttur og lífskjör eru með því besta sem gerist í heiminum. Segja má að Írar standi framar að því leyti að almennt tekjuskattshlutfall fyrirtækja þar er nú 12,5% meðan það er 18% hér og hlýtur það að þrýsta á frekari lækkun hér á landi á næstu árum. Reynslan sýnir að það er hægt að gera án þess að tekjur ríkisins minnki – reynsla bæði Íra og Íslendinga leiðir í ljós að með lægri skattprósentu er hægt að örva atvinnulífið, auka tekjumyndun í þjóðfélaginu, stækka þar með skattstofna og ná inn meiri tekjum til að standa straum af sameiginlegum útgjöldum, hvort sem er til menntamála, heilbrigðismála eða annarra velferðarmála. Það hlýtur að vera umhugsunarefni fyrir þá stjórnmálamenn og flokka sem alltaf hafa staðið gegn skattalækkunum en krefjast á sama tíma stöðugt aukinna opinberra útgjalda.