Birtist í Morgunblaðinu 18. september 2006
NÚ Í vikunni kynnti starfshópur á vegum forsætisráðuneytisins tillögur og aðgerðaáætlun vegna verkefnisins „Einfaldara Ísland“. Markmið þessa starfs er að stuðla að einfaldara og skýrara lagaumhverfi hér á landi í þeim tilgangi að styrkja samkeppnisstöðu íslensks atvinnulífs, bæta stjórnsýsluna og stuðla að bættum lífskjörum alls almennings.

Brýnt fyrir atvinnulífið

Það verður seint ofmetið hversu mikið hagsmunamál það er fyrir fyrirtækin að einfalda löggjöf og regluverk. Hér er um að ræða mikilvægt samkeppnismál atvinnulífsins í heild enda er reglubyrði mikilvægur þáttur þegar samkeppnishæfni efnahagslífsins í mismunandi löndum er borin saman.

Hagsmunasamtök á borð við Viðskiptaráð Íslands og Samtök atvinnulífsins hafa á undanförnum árum hvað eftir annað bent á þann mikla beina og óbeina kostnað sem fyrirtækin verða fyrir vegna opinberrar reglusetningar af ýmsu tagi. Fyrir utan beina gjaldtöku í formi skráningargjalda, leyfisgjalda, eftirlitsgjalda og ýmissa annarra gjalda, þá kallar flókið regluverk á mikla vinnu innan fyrirtækjanna sjálfra og eykur jafnframt þörf fyrir aðkeypta þjónustu af ýmsu tagi. Það má færa fyrir því rök, að kostnaður og óhagræði af þessu tagi komi harðast niður á smærri fyrirtækjum, einyrkjum og frumkvöðlum og hamlar því eðli málsins samkvæmt nýsköpun í atvinnulífinu.

Alþjóðlegur samanburður leiðir í ljós að við stöndum að þessu leyti betur en flestar nágrannaþjóðirnar, en þar með er ekki sagt að við getum setið með hendur í skauti og látið eins og þetta viðfangsefni komi okkur ekki við. Við þurfum þvert á móti að gera betur og auka þetta samkeppnisforskot íslensks atvinnulífs.

Líka hagsmunamál almennings

En það er ekki bara atvinnulífið sem verður fyrir kostnaði og fyrirhöfn vegna viðamikils regluverks. Það á ekki síður við um einstaklingana. Lög, reglugerðir og önnur fyrirmæli opinberra aðila hafa áhrif á daglegt líf allra með margvíslegum hætti. Því flóknari sem reglurnar eru, þeim mun erfiðara er fyrir fólk að fylgja þeim, bæði til að uppfylla skyldur sínar og eins til að nýta sér þau réttindi, sem löggjafinn hefur ákveðið þeim til handa.

Þetta á við á fjölmörgum sviðum sem snerta hinn almenna borgara beint, svo sem í skattamálum, almannatryggingum og félagslegri þjónustu, byggingar- og skipulagsmálum svo örfá dæmi séu nefnd. Það er sama hvort um er að ræða launþegann sem þarf að gera upp skattamál sín, öryrkjann eða eftirlaunamanninn sem þarf að sækja rétt sinn í lífeyris- og tryggingakerfinu eða húsbyggjandann sem vill ganga frá sínum málum hjá skipulags- og byggingaryfirvöldum. Viðamiklar reglur með ótal undanþágum flækja málin, valda tímasóun og auka hættuna á að eitthvað fari úrskeiðis. Einfaldara og skýrara regluverk, skilvirkari framkvæmd og minni skriffinnska er þannig ótvírætt hagsmunamál almennings.

Sparnaður fyrir hið opinbera

Einfaldara regluverk er ótvírætt til hagsbóta fyrir þá sem reglurnar beinast að, hvort sem um fyrirtæki eða einstaklinga er að ræða. En ekki má heldur gleyma því að slík einföldun hlýtur líka að gera opinbera kerfið bæði skilvirkara og ódýrara í rekstri. Það liggur í augum uppi að auðveldara er fyrir starfsmenn hins opinbera að framfylgja einföldum reglum en flóknum, það einfaldar framkvæmd, fækkar vafamálum og sparar tíma og getur þannig skapað forsendur til að fækka bæði stofnunum og stöðugildum á vegum ríkis og sveitarfélaga. Þannig verður til lengri tíma unnt að draga enn frekar úr skattaálögum á fyrirtækin og heimilin.

Áfangi á réttri leið

Það ber að fagna því að starfshópur forsætisráðherra skuli ótvírætt byggja á þessum sjónarmiðum í niðurstöðum sínum. Það er líka fagnaðarefni að hann skuli setja fram skýra, tímasetta aðgerðaáætlun til að vinna að þessum markmiðum. Áætlunin gerir ráð fyrir að sjónarmið af þessu tagi verði ávallt höfð til hliðsjónar við undirbúning nýrra laga og reglna og um leið að farið verði yfir gildandi regluverk með það að markmiði að ná fram einföldun og samræmingu. Með þessu hefur verið náð mikilvægum áfanga á réttri leið, en mestu skiptir auðvitað hvernig til tekst með framkvæmdina. Þá fyrst reynir á hvort stjórnmálamenn, ráðherrar og alþingismenn, eru raunverulega tilbúnir að stíga ákveðin skref til að einfalda umhverfið og grisja í reglugerðafrumskóginum.