Hvernig náum við viðspyrnu?

Birgir Ármannsson

24 stundir, 4. september 2008
Viðhorf – Birgir Ármannsson
Ræða Geirs H. Haarde forsætisráðherra í þinginu á þriðjudaginn var afar mikilvæg. Ekki aðeins vegna þeirra jákvæðu frétta sem hann greindi frá um lántöku ríkisins til að styrkja gjaldeyrisforða Seðlabankans og þátttöku í samkomulagi Evrópuþjóða um viðbrögð við fjármálakreppunni, heldur ekki síður vegna þeirra skilaboða, sem í ræðunni fólust um vilja ríkisstjórnarinnar um að stuðla að aukinni framleiðslu, verðmætasköpun og vexti í íslensku atvinnulífi. Í því liggur einmitt kjarni málsins þegar rætt er um möguleika okkur til að bregðast við vandanum í efnahagsmálum og möguleikum til að auka hagvöxt og bæta lífskjörin.
Sá tími er liðinn að innlent þensluástand valdi verðbólgu. Viðfangsefni stjórnvalda er því ekki að stemma stigu við þenslu heldur að stuðla að því að kólnun hagkerfisins verði ekki of hröð og um leið að búa í haginn þannig að hagkerfið nái sem fyrst viðspyrnu og nýtt vaxtarskeið geti hafist sem fyrst. Það er rétt sem sagt hefur verið, að í þeim efnum eru engar töfralausnir til. Hins vegar er ljóst, að þar eru ákveðnar aðgerðir sem geta skilað árangri og aðrar, sem geta beinlínis verið skaðlegar. Þannig ætti ekki að þurfa að deila um að aðgerðir sem eru til þess fallnar að bæta starfsumhverfi og rekstrarskilyrði atvinnulífsins - bæta afkomu, draga úr kostnaði og hvetja til fjárfestingar - eru til þess fallnar að bæta ástandið. Slíkar aðgerðir eru mikilvægar til skemmri tíma litið þar sem þær geta vegið á móti samdráttaráhrifunum sem nú finnast víða í atvinnulífinu en jafnvel þótt bein áhrif komi ekki að öllu leyti í ljós strax eru þær líka áríðandi til þess að vekja mönnum bjartsýni, auka trú á framtíðarmöguleikum íslensks atvinnulífs – sannfæra fyrirtækjastjórnendur, fjárfesta og lánveitendur um að það séu bjartari tímar framundan og möguleikarnir miklir.

Enginn þarf að efast um að í augnablikinu ríður mest á að skilyrði skapist til vaxtalækkana. Hvaða skoðun sem menn hafa á vaxtapólitík Seðlabankans getur enginn dregið í efa að þar brennur eldurinn heitast á atvinnulífinu við núverandi skilyrði. En fleira skiptir máli þegar til lengri tíma er litið. Þannig skiptir miklu að sá ásetningur ríkisstjórnarinnar sé skýr, að áfram verði unnið að því að skattaleg skilyrði fyrirtækja séu með því hagstæðasta sem völ er á. Það var mikilvægt að lækka tekjuskatt fyrirtækja úr 18% í 15% á síðasta vetri en eins og ég hef áður vikið að á þessum vettvangi er hægt að gera betur. Með sama hætti er mikilvægt að ekki verði látið staðar numið í því verki, sem fyrri ríkisstjórnir hófu, að draga úr umsvifum ríkisins og auka svigrúm einstaklinga og fyrirtækja í atvinnurekstri. Það verður best gert með áframhaldandi einkavæðingu og eftir atvikum einkarekstri á sviði opinberrar þjónustu. Loks skiptir líka miklu máli við núverandi aðstæður að enginn vafi leiki á um þann ásetning stjórnvalda, að ýta undir nýja uppbyggingu á sviði orkufreks iðnaðar. Forsætisráðherra gaf tóninn í þeim efnum í ræðu sinni á þriðjudaginn en mikilvægt er að ríkisstjórnin öll sé samstíga í þessum mikilvæga málaflokki.

Á sama hátt og aðgerðir til að bæta stöðu atvinnulífsins eru mikilvægar, er áríðandi að ekki verði stigin skref sem draga úr vaxtarskilyrðum og framtíðarmöguleikum þess. Skattahækkanir, aukin reglubyrði, svo ekki sé talað um aðgerðir eða ákvarðanir sem hindra fjárfestingu í orkuvinnslu og stóriðju, eru auðvitað af þeim toga. Allt eru þetta atriði sem hafa áhrif á vilja manna til fjárfestinga og möguleika á uppbyggingu atvinnulífsins. Óvarleg skref í þessum efnum gætu dýpkað niðursveifluna og dregið úr möguleikunum til að koma hjólum atvinnulífsins aftur á fulla ferð. Jafnvel ummæli eða yfirlýsingar einstakra stjórnmálamanna í þessa veru geta verið varasamar miðað við það viðkvæma ástand sem nú ríkir á markaðnum.

Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.