Skattalækkanir til að verja lífskjörin

Birgir Ármannsson

24 stundir, 19. mars 2008
Viðhorf – Birgir Ármannsson
Þróun á hlutabréfa- og gjaldeyrismörkuðum um þessar mundir vekur mönnum að sjálfsögðu verulegan ugg og ljóst er að víða í samfélaginu munu finnast veruleg samdráttareinkenni á næstunni. Vonandi er hér um að ræða tímabundna skammtímasveiflu, sem að miklu leyti má skýra með aðstæðum á alþjóðlegum mörkuðum, en nauðsynlegt er að huga að því hvernig megi til lengri tíma standa vörð um þann árangur sem náðst hefur á undanförnum árum, bæði hvað varðar uppbyggingu atvinnulífsins og kaupmátt almennings.
Í ræðu á morgunfundi Viðskiptablaðsins vakti Gunnar Haraldsson, forstöðumaður Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands, athygli á því að kaupmáttur ráðstöfunartekna hefði aukist hér á landi um 71% á árunum 1994 til 2006 eða að meðaltali um 4,6% á ári. Hér er auðvitað um gríðarlega mikla kaupmáttaraukningu að ræða á alla mælikvarða. Enginn getur gert ráð fyrir því að viðlíka kaupmáttaraukning sé sjálfgefin um alla framtíð, en markmiðið hlýtur hins vegar að vera að þróun kaupmáttar verði áfram jákvæð til lengri tíma litið. Íslendingar hljóta að stefna að því að lífskjör þeirra verði áfram í fremstu röð og gæta þess að stíga engin þau skref, sem geta leitt til þess að við drögumst aftur úr þeim þjóðum sem við berum okkur helst saman við.

Grundvallarforsenda þess að lífskjör geti haldið áfram að batna hér á landi er að atvinnulífinu séu búin þau skilyrði að það geti eflst, að það geti aukið umsvif sín innanlands og erlendis, að skilyrði séu góð til fjárfestingar í fyrirtækjum og þau hafi bolmagn til nýsköpunar og þróunar. Þá er auðvitað líka grundvallaratriði, að unnt sé að halda áfram nýtingu auðlinda landsins með sem hagkvæmustum hætti. Aukin umsvif í atvinnulífinu eru forsenda þess að fyrirtækin geti borgað hærri laun og boðið upp á fleiri atvinnutækifæri og því er beint samhengi milli velgengni atvinnulífsins og kaupmáttar almennings. Velgengni fyrirtækjanna hefur líka áhrif á lífskjörin með óbeinum hætti, enda hefur hún í för með sér tekjuaukningu hjá ríki og sveitarfélögum, sem verða þá í betri stöðu til að fjármagna ýmsa þjónustu, hvort sem er á sviði menntamála, heilbrigðismála, velferðarmála eða á öðrum sviðum, sem snerta hag landsmanna allra. Þetta sýnir reynsla undanfarinna ára með óyggjandi hætti.

En hver eru þau skilyrði sem atvinnulífið þarf að búa við til að þessi markmið náist? Við núverandi aðstæður í efnahagsmálum er stöðugleiki ein mikilvægasta forsenda árangurs. Stöðugleikinn er mikilvægur af þeirri einföldu ástæðu að hann er forsenda þess að fyrirtæki og almenningur geti gert raunhæfar áætlanir og að forsendur ákvarðana þeirra gerbreytist ekki á örskömmum tíma. Stjórn peningamála og ríkisfjármála verður að miða að þessu marki. En með því að leggja áherslu á stöðugleikamarkmiðið er ekki sagt að aldrei megi gera neitt eða breyta neinu. Það felur hins vegar í sér að stjórnvöld verða að haga ákvörðunum sínum og tímasetningu aðgerða í samræmi við stöðu og horfur hverju sinni. Þannig er til dæmis ljóst að við núverandi aðstæður í efnahagslífinu er bæði svigrúm til að lækka skatta á atvinnulífið og fara út í frekari fjárfestingar í orkufrekum iðnaði án þess að stöðugleikanum sé ógnað. Þvert á móti eru aðgerðir af því tagi skynsamlegar í ljósi fyrirsjáanlegs slaka í hagkerfinu á næstu misserum.

Skattalegt umhverfi skiptir líka máli varðandi starfsskilyrði atvinnulífsins með öðrum hætti. Hagstæðari skattareglur og von um lægri skatthlutföll í náinni framtíð hvetur til fjárfestingar í atvinnulífinu. Slíkt er alltaf mikilvægt en sjaldan eins mikilvægt og einmitt á tímum eins og núna, þegar ytri aðstæður á fjármála- og hlutabréfamörkuðum eru vægast sagt óhagstæðar. Skattalegt umhverfi skiptir líka miklu í sambandi við samkeppnishæfni íslensks atvinnulífs gagnvart öðrum löndum; hagstæðar skattareglur vega þungt í því sambandi. Skattalækkanir eru þess vegna til þess fallnar að senda jákvæð skilaboð til atvinnulífsins við erfiðar aðstæður um þessar mundir og um leið að auka samkeppnishæfnina og verja lífskjörin til lengri tíma litið.

Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.