Borði

Birgir Ármannsson

birgir1.jpg
Málamiðlun Framsóknar
Viðskiptablaðið, 25. júní 2008
Eftir Birgi Ármannsson
Siv Friðleifsdóttir, þingmaður Framsóknarflokksins, skrifaði  grein hér í Viðskiptablaðið í gær, þar sem hún ræddi um stefnumörkun flokks síns frá því vor um þjóðaratkvæðagreiðslur og önnur atriði vegna hugsanlegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu. Taka má undir sumt í þessum vangaveltum, til dæmis það að þörf sé á að stjórnmálamenn og stjórnmálaflokkarefli umræður um það hvernig Evrópusamstarfi okkar Íslendinga á að vera háttað í framtíðinni. Þá er einnig rétt, eins og Siv og flokkur hennar hafa rætt um, að við gerum okkur grein fyrir því hvaða skref eru nauðsynleg sem undanfari inngöngu landsins í ESB - fari svo einhvern tímann í framtíðinni að stefnan verði tekin á aðild.
Framsóknarmenn urðu reyndar ekki fyrstir til að vekja athygli á þeim þáttum heldur var það Björn Bjarnason dómsmálaráðherra sem hóf þá umræðu fyrr á þessu ári í sjónvarpsviðtali, þar sem hann ræddi um svokallaðan vegvísi í Evrópuumræðunni.  Með þeim orðum var Björn auðvitað ekki að boða Evrópusambandsaðild heldur að beina sjónum manna því að ef til hennar kæmi væri nauðsynlegt að stíga ýmis skref í aðdragandanum, meðal annars að breyta stjórnarskránni  og efna til þjóðaratkvæðagreiðslu, hugsanlega bæði um aðildarumsókn og áður en aðildarsamningar yrðu staðfestir af Íslands hálfu. Fleiri hafa svo rætt þessa þætti á síðustu mánuðum út frá mismunandi forsendum.

Engin ástæða er til að gera lítið úr því að menn ræði spurningar af þessu tagi, til dæmis um útfærslu stjórnarskrárbreytinga í þessu sambandi eða form og fyrirkomulag hugsanlegra þjóðaratkvæðagreiðslna. Ef hafinn yrði undirbúningur að ESB-aðild væri brýnt að afstaða væri tekinn í þessum efnum áður en undirbúningsferlið hæfist. Í eðli sínu eru þetta hins vegar fremur tæknilegar spurningar en ekki aðalatriði málsins, og veita ekki svör við sjálfri grundvallarspurningunni, þ.e. hvort hagsmunum Íslands sé til framtíðar betur borgið innan eða utan ESB. Ég hef áður lýst þeirri skoðun minni að mikilvægt sé fyrir stjórnmálamenn og flokka að ræða þá spurningu, vega og meta kosti og galla aðildar og reyna að komast að einhverri niðurstöðu, áður en farið er út í að afgreiða hin tæknilega úrlausnaratriði. Það er vissulega svo, að hin endanlega afstaða til aðildar myndi ráðast af niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslu, en hlýtur ekki skynsamlegasta nálgunin að vera sú að þjóðkjörnir fulltrúar geri upp hug sinn um hvort stefna beri að aðild áður en farið er út í að ákveða tilteknar stjórnarskrárbreytingar eða tímasetja einhverjar þjóðaratkvæðagreiðslur? Er ekki rétt að menn ákveði áfangastaðinn áður en lagt er upp í leiðangurinn?

Málflutningur Framsóknarflokksins í þessu sambandi virðist helgast af því að forystumenn flokksins hafi gefist upp á því að ná niðurstöðu í grundvallarmálinu og hafi þess í stað gert tilraun til að miðla málum með því að ræða frekar tæknilegu atriðin. Það hefur auðvitað lengi verið vitað að skoðanir væru skiptar í Framsóknarflokknum um ESB-aðild. Halldór Ásgrímsson fyrrverandi formaður og ýmsir forystumenn sem honum stóðu nærri töluðu bæði leynt og ljóst fyrir aðild á meðan þáverandi varaformaður og núverandi formaður, Guðni Ágústsson, var einarður í andstöðu sinni. Virtist Guðni vera meira í takti við hinn almenna flokksmann en Halldór, einkum grasrót flokksins á landsbyggðinni, enda hefur flokkurinn aldrei tekið upp Evrópusambandsaðild í stefnu sína eða mælt fyrir henni í kosningum. Að undanförnu hefur minna farið fyrir Guðna í þessari umræðu en þeir tveir þingmenn sem mest hafa sig frammi í þessum málum, Bjarni Harðarson og Valgerður Sverrisdóttir, tala alveg hvor í sína áttina. Bjarni er með hörðustu andstæðingum Evrópusambandsaðildar meðan Valgerður er einlægur stuðningsmaður og notar hvert tækifæri sem gefst, bæði innan þings og utan, til að koma þeirri skoðun sinni á framfæri. Það verður forvitnilegt að fylgjast með því á næstu misserum, hvort til uppgjörs komi milli þessara andstæðu sjónarmiða í flokknum eða hvort flokksmenn sætti sig við það til frambúðar að flokkurinn hafi ekki stefnu í þessu grunvallarmáli. Eða - öllu heldur - að flokkurinn hafi eina skoðun í Suðurkjördæmi og einhverja allt aðra í Norðausturkjördæmi.  

Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.