Mikilvægt skref í skattalegri samkeppni

Birgir Ármannsson

Viðskiptablaðið, 27. febrúar 2008
Eftir Birgi Ármannsson
Tvær yfirlýsingar um skattamál, sem komið hafa fram nú nýverið, draga fram verulegan hugmyndafræðilegan ágreining í íslenskum stjórnmálum. Annars vegar er um að ræða yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar um lækkun á tekjuskatti fyrirtækja í 15% og hins vegar niðurstöður flokksstjórnarfundar Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs, þar sem skattalækkunaráformum er fundið flest til foráttu.
Hvorug yfirlýsingin þarf að koma á óvart. Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar frá vordögum 2007 kom fram að stefnt væri að því að íslenskt atvinnulíf byggi við bestu samkeppnis-og rekstrarskilyrði sem völ væri á og að stefna bæri að frekari skattalækkunum á fyrirtæki. Vinstri grænir hafa með sama hætti aldrei farið í felur með andstöðu sína við lækkun skatta og hefur öllum mátt vera ljóst að skattalækkanir á fyrirtæki og fjármagn hafa sérstaklega farið fyrir brjóstið á þeim.

Það er að sjálfsögðu fagnaðarefni að ríkisstjórnin skuli nú á sínu fyrsta starfsári hefjast handa við að hrinda í framkvæmd þessu mikilvæga ákvæði stefnuyfirlýsingar sinnar. Eins og staðan er á mörkuðum um þessar mundir skiptir miklu máli að atvinnulífið fái jákvæð skilaboð frá stjórnvöldum og fyrirheit um lækkun fyrirtækjaskatta er mikilvæg í því sambandi. Þá er líka ljóst að þróunin í löndunum í kringum okkar er í þá átt að lækka þessa skatta þannig að skattaleg samkeppni hefur harðnað frá því fyrirtækjaskatturinn hér á landi var lækkaður í 18% fyrir sex árum. Það forskot sem við náðum á ýmsar nágrannaþjóðir okkar með þeirri breytingu fer minnkandi, ekki síst þegar tekið er tillit til þess að víða vega ýmsar undanþágur og frádráttarliðir þyngra en hér á landi. Þegar skattar á fyrirtæki eru bornir saman milli landa er ekki nægilegt að horfa á skatthlutfallið, horfa verður á það hvað fyrirtækin borga raunverulega í skatta, þegar tillit hefur verið tekið til slíkra þátta. Hér er þeirri stefnu fylgt að hafa skattkerfið fremur einfalt, með fáum undanþágu- og frádráttarliðum, og það kallar einfaldlega á enn lægri skatthlutföll til að skattkerfið sé samkeppnishæft.

Þessi sjónarmið um samkeppnisstöðu Íslands í skattalegu tilliti vega þungt en rökin fyrir skattalækkunum á fyrirtæki eru auðvitað fleiri. Lág skatthlutföll og hagstæðar skattareglur gera fjárfestingu í fyrirtækjarekstri hagstæðari en ella í samanburði við aðra fjárfestingarkosti. Um leið stuðla lágir skattar að því að meira fé verður eftir hjá fyrirtækjunum sjálfum til uppbyggingar, þróunar- og nýsköpunar af ýmsu tagi, fleiri störf verða til og fyrirtækin verða betur í stakk búin til að greiða hærri laun. Þannig stuðla skattalækkanir að því að sú kaka sem til skiptanna er stækkar og það eru ekki bara fyrirtækin sem njóta árangursins heldur allur almenningur.

Það fer vel á því að á sama tíma og ríkisstjórnin lýsir yfir fyrirætlunum sínum um frekari skattalækkanir á atvinnulífið skuli Rannsóknarmiðstöð um samfélags og efnahagsmál (RSE) gefa út bókina „Cutting taxes to increase prosperity“. Þar er um að ræða safn átta ritgerða um skattamál, sem ritaðar eru af innlendum og erlendum fræðimönnum á þessu sviði. Höfundar nálgast viðfangsefnið frá mismunandi hliðum. Meðal annars er fjallað er um skattalega samkeppni, samanburð mismunandi skattkerfa, tengslin milli skatta og vinnuframlags og góða reynslu Íra og þá ekki síður okkar Íslendinga af umtalsverðum skattalækkunum. Þar kemur meðal annars fram með skýrum hætti hvernig skatttekjur af stóraukist í kjölfar verulegrar lækkunar á skatthlutföllum, þveröfugt við það sem haldið fram fram af ýmsum úrtölumönnum þegar þessar aðgerðir voru ákveðnar.

Eins og nafn bókar RSE gefur til kynna er rauði þráðurinn í ritgerðunum sá, að með skattalækkunum megi örva efnahagslífið og stuðla með þeim hætti að betri lífskjörum. Það er einmitt sú leið sem íslensk stjórnvöld hafa farið á undanförnum árum og miðað við yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar á dögunum er markmið hennar ótvírætt að haldið verði áfram á sömu braut. Það er líka ljóst að þótt lækkun fyrirtækjaskatts í 15% sé skref sem munar um, þá er engin ástæða til að láta þar staðar numið. Skattalækkanir hafa skilað góður árangri, um það þarf ekki að efast. Það er líka ljóst að skattaleg samkeppni milli ríkja heldur áfram af fullum krafti og Íslendingar þurfa að stöðugt að vera vakandi fyrir breytingum á þessu sviði vilji þeir tryggja stöðu sína í fremstu röð. Nýútkomin bók RSE er í senn áminning um þann árangur sem náðst hefur á þessu sviði og hvatning til að gera enn betur.

Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.