Meingallað frumvarp og flaustursleg vinnubrögð

Birgir Ármannsson

AMX, 14 febrúar 2009
eftir Birgi Ármannsson
Í gær barst formlegt erindi frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum vegna frumvarps ríkisstjórnarinnar um breytingar á lögum um Seðlabanka Íslands. Erindið er að sjálfsögðu kurteislega orðað eins og við á en athygli vekur að sjóðurinn gerir umtalsverðar athugasemdir við alla meginþætti frumvarpsins. Í frumvarpinu eru gerðar tillögur um breytingar á skipan bankastjórnar, hæfiskröfum til bankastjóra og fyrirkomulagi peningamálaráðs eða peningastefnunefndar. Sjóðurinn gerir athugasemdir við útfærslu allra þessara atriða í frumvarpinu og gerir tillögur um breytingar. Ef farið verður að tillögum sjóðsins er ljóst að vinna verður frumvarpið alveg frá grunni – raunverulega að semja alveg glænýtt frumvarp – svo veigamiklar eru þessar athugasemdir.
Þessir gagnrýnispunktar hafa svo sem komið fram áður. Í umræðum á Alþingi föstudaginn 6. febrúar gagnrýndu fjölmargir þingmenn – og ekki bara við sjálfstæðismenn – tillögur ríkisstjórnarinnar um nákvæmlega sömu efnisatriði frumvarpsins. Vörn forsætisráðherra og annarra talsmanna ríkisstjórnarinnar fólust í því að ásaka sjálfstæðismenn um einhverjar pólitískar æfingar, frumvarpið væri byggt á vandaðri vinnu og leitað hefði verið til færustu sérfræðinga, sem reyndar fengust ekki nafngreindir.

Athugasemdir Alþjóðagjaldeyrissjóðsins – og raunar fjölmargra annarra aðila sem komið hafa fyrir viðskiptanefnd þingsins eða sent henni erindi – varpa hins vegar skýru ljósi á marga galla frumvarpsins og færa líka sönnur á það, að undirbúningur málsins af hálfu ríkisstjórnarinnar hefur allur verið í skötulíki. Greinilegt er að ekki hefur verið leitað neins samráðs um þær breytingar sem frumvarpið felur í sér, hvorki á vettvangi stjórnmálanna né við hagsmunaaðila. Einnig er augljóst að faglegum undirbúningi málsins hefur verið verulega ábótavant, gagnaöflun á bak við frumvarpið er rýr og sérfræðingarnir sem ríkisstjórnin hafði samráð við eru enn ófundnir.

Álit Alþjóðagjaldeyrissjóðsins hlýtur að vekja sérstaka athygli enda er þar á ferðinni stofnun, sem er óháð öllum innlendum aðilum og hefur engra annarra hagsmuna að gæta varðandi frumvarpið en að það verði sem best úr garði gert. Sjóðurinn býr yfir mikilli sérfræðiþekkingu á þessu sviði og er afar oft fenginn til ráðgjafar þegar unnið er að breytingum á seðlabankalöggjöf í aðildarríkjunum. Hins vegar má ætla að það sé yfirleitt með þeim hætti að stjórnvöld í þessum ríkjum ræði við sjóðinn áður en frumvörp um þessi efni eru lögð fram á löggjafarþingunum en ekki eftir að fullbúin frumvörp eru komin til umræðu á þeim vettvangi, eins og raunin var hér á landi. Er það raunar skýrt dæmi um það óðagot og flaustursleg vinnubrögð, sem einkennt hafa allt þetta mál frá upphafi af hálfu forsætisráðherra og ríkisstjórnarinnar.