Forgangsröð ríkisstjórnarinnar og ósannindi Össurar

Birgir Ármannsson

AMX 11. mars 2009
Eftir Birgi Ármannsson
Margt er með ólíkindum í starfsháttum núverandi ríkisstjórnar. Dæmi um það er auðvitað tilraun forystumanna hennar til keyra í gegnum þingið breytingar á kosningalögum og stjórnarskrá án þess að eðlileg umræða eða samráð hafi farið fram við undirbúning þeirra mála. Undanfarna áratugi hafa allar breytingar á stjórnarskrá og kosningalögum, sem afgreiddar hafa verið á Alþingi, byggst á vönduðum undirbúningi, víðtæku samráði og ítarlegri og málefnalegri málsmeðferð á þingi. Núverandi ríkisstjórn og fylgiflokkar hennar ætla greinilega að ganga gegn öllum sjónarmiðum af þessu tagi nú á þessu stutta vorþingi.
Þessu höfum við sjálfstæðismenn að sjálfsögðu mótmælt. Við höfum lýst okkur reiðubúna til að taka þátt í endurskoðun stjórnarskrárinnar með málefnalegum hætti en við höfum hins vegar lýst sterkri andstöðu okkar við framangreind vinnubrögð ríkisstjórnarinnar.

Við höfum líka hvað eftir annað gert athugasemdir við þá forgangsröðun ríkisstjórnarinnar, að leggja ofurkapp á umfjöllun og afgreiðslu frumvarpa um kosningalög og stjórnarskrárbreytingar við núverandi aðstæður í efnahagslífinu. Við höfum lagt áherslu á að þingið ætti að einbeita sér að því, á þeim stutta tíma sem er til kosninga, að afgreiða mál sem snúa beint að bráðavanda fyrirtækja og heimila. Önnur mál ættu einfaldlega að bíða.

Forgangsröðun á ábyrgð þingforseta og ríkisstjórnar
Það hefur hins vegar verið ákvörðun forseta þingsins, Guðbjarts Hannessonar, og ríkisstjórnarinnar að setja þessi mál á dagskrá og knýja fram umræður um þau. Á meðan hafa ýmis mál, sem raunverulega varða hagsmuni atvinnulífs og fjölskyldna beðið. Þannig var frumvarpið til stjórnskipunarlaga sett á dagskrá á undan mikilvægum málum bæði í gær og í fyrradag og tilboði okkar sjálfstæðismanna um að færa síðarnefndu málin fram fyrir var ítrekað hafnað. Þau mál sem við nefndum í því sambandi voru frumvörp um atvinnuleysistryggingar, álver í Helguvík og breytingar á lögum um embætti sérstaks saksóknara, sem snýst um rannsóknir á saknæmu atferli í tengslum við bankahrunið. Það lá skýrt fyrir að við vildum hraða meðferð þessara mála en geyma umræður um stjórnarskrármálið, sem alltaf hefur legið fyrir að myndi kalla miklar umræður. Tillögur til breytinga á stjórnarskránni hafa allta tíð orðið tilefni mikilla umræðna á þingi. Það er eðlilegt í ljósi þess að ekkert verkefni Alþingis er mikilvægara eða vandasamara en að setja stjórnskipunarlög – þau lög sem önnur lög í landinu grundvallast á.

Þegar þetta er haft í huga þarf engum að koma á óvart að við sjálfstæðismenn skulum hafa tekið virkan þátt í umræðunum um stjórnarskrárfrumvarpið. Eftir að forseti þingsins kom því á dagskrá var ekki um annað að ræða fyrir okkur. Þingmenn sem taka skyldur sínar alvarlega hljóta að láta sig stjórnarskrármál varða. Þess vegna tóku fjölmargir þingmenn Sjálfstæðisflokksins til máls en um leið vakti athygli hversu fáir þingmenn stjórnarflokkanna og fylgiflokka þeirra voru viðstaddir og létu sig umræðurnar einhverju varða. Við öðru hefði mátt búast í ljósi þess hve mikla áherslu þessir flokkar hafa lagt á að koma þessum breytingum í gegn.

Össur skýtur sig í fótinn
Reynt hefur verið að gera þessa þátttöku okkar sjálfstæðismanna í umræðum um stjórnarskrármál tortryggilega. Bæði þingmenn stjórnarflokkanna og einhverjir fjölmiðlar hafa reynt að stilla málum upp með þeim hætti að það væri málþóf að þingmenn flokksins sættu sig ekki við að viðamiklar breytingar á stjórnarskránni rynnu í gegnum þingið umræðulítið eða umræðulaust. Lítill áhugi hefur verið á málefnalegum sjónarmiðum um frumvarpið, aðdraganda þess og efni. Þess í stað hefur verið reynt að drepa málum á dreif með ásökunum um málþóf. Þeir sem raunverulega fylgdust með umræðunum í þinginu í gær vita hins vegar að málflutningur okkar sjálfstæðismanna var málefnalegur og vel rökstuddur og átti ekkert skylt við málþóf af því tagi sem stundum hefur átt sér stað í þinginu.

Sá sem hvað lengst hefur gengið í ásökunum sínum í garð okkar sjálfstæðismanna er utanríkis- og iðnaðarráðherra, Össur Skarphéðinsson. Hann hefur hvað eftir annað veist að okkur í bloggfærslum sínum, ekki síst á þeim forsendum að með málþófi um stjórnarskrármál værum við að tefja framgang ýmissa mikilvægra mála hans og annarra ráðherra ríkisstjórnarinnar. Ásakanir hans í þeim efnum eiga ekki við nein rök að styðjast, enda virðast hann leggja meira upp úr skemmtigildi en sannleiksgildi í skrifum sínum.

Óhætt er að segja að ráðherrann skaut sig illa í fótinn í gærkvöldi með fullyrðingum af þessu tagi. Þar nefnir hann til sögunnar nokkur frumvörp, sem hann fullyrðir að Sjálfstæðisflokkurinn sé að tefja fyrir með löngum ræðuhöldum um stjórnarskrármál. Hann telur upp fjárfestingarsamning um framkvæmdir í Helguvík, frumvörp sín um orkuviðhald og orkunýtni og endurgreiðslu vegna kostnaðar við kvikmyndagerð, frumvarp menntamálaráðherra um að fjölga þeim sem njóta listamannalauna og loks frumvarp sitt um skattaumhverfi nýsköpunarfyrirtækja.

Enginn fótur er fyrir þessum fullyrðingum Össurar. Þar tala staðreyndirnar sínu máli. Sjálfstæðismenn hafa eins og áður kom fram hvað eftir annað boðið forseta þingsins og ríkisstjórnarflokkunum að greiða fyrir fjárfestingarsamningnum út af Helguvík og stungið upp á því að málið væri fært fram fyrir stjórnarskrárfrumvarpið á dagskránni. Því hefur alltaf verið hafnað. Ekki verður því sjálfstæðismönnum kennt um að tefja það mál. Á því bera aðrir ábyrgð.

Frumvarp Össurar um orkuviðhald og orkunýtni var lagt fram á þingi mánudaginn 9. mars. Samkvæmt þingsköpum verður því ekki heimilt að taka það til umræðu fyrr en á þingfundi í dag, enda verða ný frumvörp að liggja frammi í tvær nætur frá útbýtingu áður en þau eru rædd. Frá því má víkja ef Alþingi samþykkir afbrigði, en þeirra hefur ekki verið leitað af hálfu forseta. Ekki verður sjálfstæðismönnum heldur kennt um að tefja það mál.

Frumvarp Össurar um endurgreiðslu vegna kostnaðar við kvikmyndagerð hefur ekki verið lagt fram á þingi. Sama á við um frumvarp menntamálaráðherra um listamannalaun. Mér er það hulin ráðgáta hvernig við sjálfstæðismenn ættum að geta tafið fyrir meðferð frumvarpa, sem ríkisstjórnin hefur ekki einu sinni lagt fram á þingi! Þau eru enn sem komið er ekki komin fram á þingskjölum og eru ófinnanleg í gagnasafni þingsins. Tafir á þeim málum hljóta því að stafa af einhverju öðru en að við sjálfstæðismenn höldum ræður um stjórnarskrármál.

Raunar á það sama við um síðasta málið sem Össur nefnir í bloggfærslu sinni; frumvarp um hagstæðara skattaumhverfi nýsköpunarfyrirtækja. Hann viðurkennir reyndar að það mál hafi enn ekki verið lagt fram á þingi, en gefur hins vegar í skyn að Sjálfstæðisflokkurinn standi með einhverjum óskiljanlegum hætti í vegi fyrir framgangi þess. Ekki veit ég hvernig í veröldinni hann getur haldið slíku fram.

Það stendur með öðrum orðum ekki steinn yfir steini í þessum málflutningi Össurar Skarphéðinssonar. Ég vék að þessu í þinginu í gærkvöldi, kom framangreindum upplýsingum um stöðu þessara mála á framfæri og hvatti forseta til að gefa ráðherranum orðið svo hann gæti leiðrétt sig og beðið þá þingmenn afsökunar sem hann hefði borið röngum sökum. Skemmst er frá því að segja að Össur sýndi þá forherðingu að neita að taka orð sín til baka, þrátt fyrir að sýnt hefði verið fram á að fullyrðingar hans væru tómur uppspuni. Það hættir aldrei að koma á óvart hvað sumir stjórnmálamenn eru tilbúnir að víkja langt frá sannleikanum í málflutningi sínum. Það gefur hins vegar tilefni til að taka öllum málflutningi þeirra með mikilli varúð og tortryggni. Það er bagalegt, einkum þegar um er að ræða forystumann í stjórnmálaflokki og ráðherra í ríkisstjórn Íslands.