Skúli Helgason og Evrópustefna VG

Birgir Ármannsson

AMX 29. mars 2009
Eftir Birgi Ármannsson
Ég hef áður bent á þá miklu mótsögn sem felst í afstöðu Samfylkingarmanna gagnvart samstarfsflokkum sínum í tengslum við Evrópumál. Fyrir fáeinum vikum töldu fjöldamargir talsmenn flokksins alveg ófært að starfa áfram með Sjálfstæðisflokknum nema sjálfstæðismenn gerbreyttu afstöðu sinni til þessara mála og tækju upp áherslur Samfylkingarinnar. Þeir hinir sömu fylltust hins vegar mikilli gleði þegar ríkisstjórn Samfylkingarinnar og Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs tók við völdum, þrátt fyrir að ekkert væri í stjórnarsáttmála eða verkefnaskrá þeirrar stjórnar, sem færði þjóðina nær ESB-aðild. Samfylkingarmenn reyndu reyndar í upphafi að halda því fram að einhver ákvæði sáttmálans mætti túlka með þeim hætti, en Vinstri grænir sóru slíkt af sér jafnóðum.
Enn eimir nokkuð eftir af túlkunaræfingum Samfylkingarmanna af þessu tagi Skúli Helgason, frambjóðandi Samfylkingarinnar, leggur út af ummælum Geirs H. Haarde í setningarræðu landsfundar Sjálfstæðisflokksins á pistli á Eyjunn. Hann fer háðuglegum orðum um þá afstöðu til Evrópumála sem þar birtist og telur hana bera vott um tregðulögmál og skort á jarðsambandi. Skúli segir:

„En boðskapur formannsins í Evrópumálum sýnir að enn skortir mikið uppá jarðsambandið. Tregðulögmálið er algjört ef menn telja að við núverandi aðstæður sé hægt að bjóða þjóðinni upp á tvöfalda atkvæðagreiðslu um Evrópusambandið, þ.e. að kjósa fyrst um hvort það eigi að sækja um aðild og kjósa svo aftur um samningsdrögin. Þessi leið myndi fresta því um a.m.k. heilt ár að koma Evrópumálunum i skýran forveg og á meðan er þjóðin og umheimurinn skilin eftir í myrkri um það hver verði peningamálastefna okkar til framtíðar og hvort hér verði fylgt einangrunarstefnu í efnahagsmálum eða fetuð braut alþjóðasamvinnu, sem fyrir lítið hagkerfi í hnattvæddum heimi er eina svarið sem vit er í.“

Athygli vekur hve mikla andstöðu Skúli sýnir gagnvart tvöfaldri þjóðaratkvæðagreiðslu. Nú eru ekki nema nokkrir dagar síðan Björgvin G. Sigurðsson, sem er frambjóðandi Samfylkingarinnar eins og Skúli, taldi að það bæri einmitt vott um að Vinstri hreyfingin – grænt framboð væri að galopna á aðild að Evrópusambandinu með vangaveltum um slíka tvöfalda atkvæðgreiðslu. Þetta kom fram hjá Björgvini bæði í grein á Pressunni og í umræðum í þinginu. Þar fagaði hann sérstaklega þessari áherslubreytingu VG í Evrópumálum. Innanbúðarmenn úr VG leiðréttu reyndar Björgvin og bentu á að í ályktunum flokksins væri hvergi vikið að tvöfaldri atkvæðagreiðslu og ólíkt því sem Björgvin hefði haldið fram hefði VG ítrekað þá stefnu sína að hagsmunum Íslands sé best borgið utan Evrópusambandsins!

En snúum okkur aftur að Skúla Helgasyni. Í grein sinni á Eyjunni heldur hann því fram að helsta lausnin á þeim vanda sem við Íslendingar eigum nú við að stríða sé að sækja um aðild að ESB og það strax í sumar. Hann segir:

„Leið Sjálfstæðisflokksins er að tefja málið og vona að vandinn leysist af sjálfu sér. Þeir bjóða nú uppá gamla lausn úr Framsóknareldhúsinu, viðbrenndan graut sem var ekki mjög aðlaðandi árið 2008 og á ekkert erindi sem lausn á þeim vanda sem við eigum nú við að etja. Þjóðin á miklu betra skilið: Sækjum um aðild í sumar, sameinumst um metnaðarfull samningsmarkmið með aðild allra flokka og látum þjóðina kjósa um aðildarsamninginn. Sjálfstæðisflokkurinn getur á meðan sótt um aðild að Jarðsambandinu.“

Lesendur hljóta að minnast þess þegar þeir sjá þessa tilvitnun, að Skúli er frambjóðandi flokks, sem á aðild að ríkisstjórn sem ekkert hyggst aðhafast í Evrópumálum. Bæði Samfylkingin og Vinstri grænir stefna að því að halda þessu stjórnarsamstarfi að kosningum loknum. Ekkert bendir hins vegar til þess að Samfylkingunni verði nokkuð ágengt við að fá VG með sér í vegferðina til Brussel og hlýtur það að vera verulegt umhugsunarefni fyrir Skúla Helgason og skoðanabræður hans. Afstaða VG er nefnilega afar skýr eins og hún birtist í nýsamþykktri landsfundarályktun. Þar segir um Evrópumálin:

„VG telur nú sem fyrr að hagsmunum Íslands sé best borgið utan Evrópusambandsins. Sjálfsagt er og brýnt að fram fari opin og lýðræðisleg umræða um samskipti Íslands og sambandsins. Landsfundur VG leggur áherslu á að aðild að ESB eigi að leiða til lykta í þjóðaratkvæðagreiðslu. Landsfundur telur mikilvægt að fyrirkomulag þjóðaratkvæðagreiðslu fái rækilega umræðu og að hliðsjón verði höfð af væntanlegum stjórnarskrárbreytingum og hvað eðlilegt getur talist þegar afdrifaríkar ákvarðanir eru teknar um framsal og fullveldi.“

Þetta er í grundvallaratriðum sama stefna og sjálfstæðismenn hafa nú samþykkt á landsfundi sínum. Einhver munur er á orðalagi og útfærslu en grundvallarafstaðan er sú sama. Þetta er afstaða sem Skúli Helgason og félagar telja að útiloki samstarf Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks en álíta á sama tíma að myndi traustan grunn fyrir áframhaldandi samstarf Samfylkingar og VG.

Er ekki hægt að gera einhverjar lágmarkskröfur um að menn í stjórnmálum reyni að vera samkvæmir sjálfum sér?