24. nóvember 2006
Viðhorf – Birgir Ármannsson
Forystumenn stjórnarandstöðuflokkanna á Alþingi efndu til blaðamannafundar í gærmorgun til að greina frá þeim pólitísku stórtíðindum, að þeir hefðu nú við 2. umræðu um fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar, ákveðið að standa saman að breytingartillögum. Fjölmiðlar hafa að sjálfsögðu greint vel og skilmerkilega frá þessari samstöðu flokkanna, enda eru liðnir næstum tveir mánuðir frá því þeir efndu síðast til sameiginlegs blaðamannafundar í þinghúsinu til að undirstrika samstöðu sína. Ýmsir hefðu því getað dregið þá ályktun að samstaðan væri farin að gliðna, enda hafa flokkarnir talað hver í sína áttina í flestum helstu málum í millitíðinni. Oftast nær hafa komið frá þeim þrenns konar sjónarmið við umræður um þingmál, en stundum fleiri, einkum þegar það hefur þjónað prófkjörshagsmunum einstakra frambjóðenda úr þeirra röðum.

Enginn má skilja orð mín svo, að samstaða stjórnarandstöðuflokkanna um breytingartillögur við fjárlagaafgreiðslu séu ekki ákveðið fréttaefni – þær eru það svo sannarlega. Venjulega einkennist tillöguflutningur einstakra stjórnarandstöðuflokka við þetta tækifæri af innbyrðis keppni í yfirboðum. Nú hafa þeir hins vegar sameinast um yfirboðin og er það vissulega nokkur árangur. Skýringin kann að vera sú að tillaga stjórnarandstöðunnar er í raun aðeins ein, að auka útgjöld á sviði lífeyrismála um 7,4 milljarða umfram það sem gert er ráð fyrir í frumvarpi ríkisstjórnarinnar. Ekki er um að ræða neinar tillögur á öðrum sviðum.

Aðhalds er þörf þótt árferði sé gott
Stjórnarandstöðuflokkunum er að vissu leyti vorkunn. Góð afkoma ríkissjóðs vegna uppgangsins í samfélaginu hefur valdið því að svigrúm hefur verið til verulegrar aukningar útgjalda til hinna ýmsu málaflokka. Það hefur verið unnt á sama tíma og skuldir ríkisins hafa verið greiddar niður í stórum stíl og farið hefur verið út í verulegar skattalækkanir. Á tímum sem þessum er vissulega erfitt fyrir stjórnarandstöðuna að gagnrýna ríkisstjórnarmeirihlutann fyrir að auka ekki útgjöldin meira – enda er verið að auka útgjöldin umtalsvert. Fremur mætti gagnrýna stjórnarflokkana fyrir að sýna ekki meira aðhald, en það er hins vegar ekki í samræmi við almennar pólitískar áherslur stjórnarandstöðunnar, sem mótast í grundvallaratriðum af því viðhorfi að hið opinbera eigi að taka sem mest til sín með sköttum og úthluta því svo til þeirra verkefna, sem stjórnmálamönnunum eru helst þóknanleg.

En hvers vegna tala ég um þörf á aðhaldi? Eru ekki til nægir fjármunir? Er ekki afkoma ríkissjóðs góð? Jú, vissulega. Það eru hins vegar aðrir þættir sem gera aðhaldsama stjórn ríkisfjármálanna mikilvæga. Fyrst ber að nefna að aðhald af hálfu ríkisins skiptir að sjálfsögðu verulegu máli þegar þensla er í samfélaginu og verðbólga meiri en ásættanlegt er. Í öðru lagi er mikilvægt að halda aftur af aukningu ríkisútgjalda þótt uppsveifla sé í samfélaginu, því þótt auðvelt sé að auka ríkisútgjöldin við slíkar aðstæður þarf að hafa í huga, að mikill hluti þeirra er þess eðlis, að erfitt er að draga úr þeim þegar harðnar á dalnum í efnahagslífinu. Það er því skynsamleg stjórn ríkisfjármála til lengri tíma að láta ekki undan öllum freistingum til að auka útgjöldin þegar vel árar til þess að lenda ekki í vandræðum þegar að kreppir.  

Það er nefnilega ekki víst að alltaf verði góð staða í efnahagslífinu, að atvinnulífið geti endalaust staðið undir jafn hröðum vexti og undanfarin ár og að tekjur almennings haldi stöðugt áfram að vaxa. Árangur undanfarinna ára er engin tilviljun heldur niðurstaða skýrrar pólitískrar stefnu. Ef blaðinu yrði snúið við og önnur og neikvæðari viðhorf til atvinnulífs og efnahagsuppbyggingar kæmust að í stjórnarráðinu, væri raunveruleg hætta á efnahagskreppu af mannavöldum hér á landi. Í grundvallaratriðum munu kosningarnar í vor snúast um þá hættu.